Boyun Fıtığı

Boyun fıtığı (servikal disk hernisi), boyun omurları arasındaki diskin iç kısmının dışarı taşarak sinir köklerine ya da omuriliğe baskı yapmasıdır. Boyun ağrısının yanında omza, kola ve parmaklara yayılan ağrı, uyuşma ve karıncalanma en sık yakınmalardır. Boyun fıtığının çoğu cerrahi dışı yöntemlerle izlenebilse de omuriliğe baskı yapan durumların erken fark edilmesi önemlidir. Bu sayfada boyun fıtığının belirtilerini, tanısını, acil durumları ve tedavi seçeneklerini bulabilirsiniz.

Boyun fıtığı nedir?

Boyun omurgası yedi omurdan oluşur ve başın ağırlığını taşırken geniş bir hareket açıklığı sağlar. Omurlar arasındaki diskler bu hareketlerde yastık görevi görür. Yaşla birlikte disk su kaybeder ve dış halkası zayıflar; ani bir zorlanma ya da yıllar içinde biriken yük, diskin iç kısmının dışarı taşmasına yol açabilir.

Boyun fıtığı en sık C5-C6 ve C6-C7 seviyelerinde görülür. Taşan disk, omurgadan çıkan sinir köküne baskı yaparsa kolda belirli bir hat boyunca ağrı ve uyuşma oluşur; buna servikal radikülopati denir. Fıtık ortaya doğru taşıp omuriliği sıkıştırırsa daha ciddi bir tablo olan servikal miyelopati gelişebilir.

Belirtiler

• Boyunda ağrı ve hareket kısıtlılığı; başı çevirmekte ya da geriye bakmakta zorlanma
• Omuz başına, kürek kemiği iç kenarına ve kola yayılan ağrı
• Kolda, elde ve belirli parmaklarda uyuşma, karıncalanma, yanma
• Kolda ya da elde güçsüzlük, kavramada zayıflık
• Başı geriye ya da ağrılı tarafa yatırınca artan kol ağrısı
• Bazı kişilerde elini başının üstüne koyunca kol ağrısında hafifleme

Hangi parmakların uyuştuğu, etkilenen sinir kökü hakkında ipucu verir. El bileğinde sinir sıkışması olan karpal tünel sendromu da parmaklarda uyuşma yaptığı için boyun fıtığıyla karışabilir; ikisi bazen birlikte de bulunabilir.

Nedenler ve risk etkenleri

• Yaşa bağlı disk dejenerasyonu ve boyun kireçlenmesi
• Uzun süre başı öne eğik çalışmak, ekrana ve telefona eğilerek bakmak
• Ağır yük taşıma, baş üstü çalışma gerektiren meslekler
• Trafik kazası, düşme ya da spor yaralanmaları
• Sigara kullanımı ve ailede disk hastalığı öyküsü
• Duruş bozukluğu ve zayıf boyun-sırt kasları

Tanı nasıl konur?

Muayenede boyun hareketleri, kollardaki kas gücü, refleksler ve duyu değerlendirilir. Başın hafifçe yana ve geriye eğilerek üzerine bastırıldığı sinir sıkışma testi, kola yayılan ağrıyı tekrarlarsa sinir kökü tutulumunu destekler. Omurilik etkilenmesine işaret eden bulgular (bacaklarda refleks artışı, dengesizlik, ellerde beceriksizlik) özellikle aranır.

Görüntülemede emar (MR), disk, sinir kökleri ve omuriliği göstermek için tercih edilen yöntemdir. Kırmızı bayrak yoksa ve yakınmalar yeniyse görüntüleme bir süre ertelenebilir; nörolojik bulgu varsa ya da yakınmalar birkaç haftalık tedaviye rağmen sürüyorsa istenir. Sinir hasarının derecesini ve karpal tünel gibi başka sıkışmaları ayırt etmek için EMG yapılabilir.

Ne zaman hemen hekime başvurulmalı?

• Ellerde beceriksizlik: düğme iliklemekte, yazı yazmakta, küçük nesneleri tutmakta zorlanma
• Yürürken dengesizlik, bacaklarda sertlik ya da güçsüzlük
• Başı öne eğince sırttan bacaklara doğru elektrik çarpması hissi
• İdrar ya da dışkı kontrolünde bozulma
• Kolda hızla artan güçsüzlük
• Ateş, açıklanamayan kilo kaybı, kanser öyküsü ya da travma sonrası boyun ağrısı

Bu belirtiler omuriliğin baskı altında olabileceğini gösterir ve beklemeden değerlendirilmelidir; bu durumlarda cerrahi tedavi gündeme gelebilir.

Tedavi yaklaşımı

Omurilik baskısı bulgusu olmayan ve yalnızca sinir kökü tutulumu bulunan kişilerde yakınmalar çoğu zaman haftalar ve aylar içinde azalma eğilimi gösterir. İlk basamaktaki genel seçenekler şunlardır:

• Aktif kalmak: Ağrının izin verdiği ölçüde günlük aktivitelere devam etmek; uzun süreli boyunluk kullanımı genellikle önerilmez.
• İlaç tedavisi: Hekim önerisiyle ağrı kesiciler, kas gevşeticiler ya da sinir ağrısına yönelik ilaçlar
• Fizik tedavi ve egzersiz: Derin boyun kaslarını güçlendirme, duruş eğitimi, sinir kaydırma egzersizleri; gerektiğinde fizyoterapist gözetiminde traksiyon
• Yaşam düzenlemesi: Ekran ve masa düzeninin ayarlanması, uygun yastık, sigaranın bırakılması

Omurilik baskısı bulguları, ilerleyen güç kaybı ya da uygun tedaviye rağmen uzun süre devam eden ve yaşamı ciddi biçimde kısıtlayan kol ağrısında beyin ve sinir cerrahisi görüşü alınır.

Muayenehanede, boyun ve kol ağrısının kaynağı değerlendirildikten sonra nöralterapi, akupunktur ya da ozon uygulaması gibi yöntemler, muayene ve görüntüleme bulgularına göre uygun görülen kişilerde destekleyici seçenekler arasında değerlendirilebilir. Bu uygulamalar mevcut tıbbi tedavinin yerine geçmez; omurilik baskısı bulunan durumlarda öncelik cerrahi değerlendirmedir.

Günlük hayatta dikkat edilecekler

• Bilgisayar ekranının üst kenarını göz hizasına getirin; telefonu göz hizasına kaldırarak kullanın.
• Uzun süre aynı pozisyonda kalmayın; her yarım saatte bir omuz ve boyun hareketleriyle kısa molalar verin.
• Boyun çukurluğunu destekleyen, çok yüksek olmayan bir yastık seçin; yüzüstü yatmaktan kaçının.
• Ağır çantaları tek omuzda taşımak yerine sırt çantası kullanın.
• Araç kullanırken koltuk başlığını başınızın arka hizasına ayarlayın.

Ağrılı dönemde işe dönüş, yapılan işin türüne göre planlanır. Masa başı çalışanlar çoğu zaman ekran ve sandalye düzenini ayarlayıp sık mola vererek çalışmaya devam edebilir. Baş üstü çalışma, ağır kaldırma ya da uzun süre başı öne eğik tutmayı gerektiren işlerde ise yüklenmenin kademeli artırılması daha uygundur. Bu süreci hekiminizle birlikte belirlemeniz önerilir.

Kolunuza yayılan boyun ağrısının değerlendirilmesi için iletişim sayfasından muayene randevusu alabilirsiniz.