De Quervain Tenosinoviti

De Quervain tenosinoviti, el bileğinin başparmak tarafında seyreden iki tendonun, ortak kılıfları içinde tahriş olup kalınlaşmasıyla ortaya çıkan bir durumdur. Bileğin başparmak tarafında, kavrama, bileği yana bükme ve başparmağı kullanma sırasında artan ağrı en tipik yakınmadır. Bebeğini kucağına alan yeni annelerde sık görülmesi nedeniyle halk arasında "anne bileği" olarak da bilinir; ancak elini ve başparmağını tekrarlayan şekilde kullanan herkeste gelişebilir. Bu sayfada De Quervain tenosinovitinin belirtilerini, benzer ağrı yapan durumları ve muayene sonrasında konuşulan seçenekleri bulabilirsiniz.

De Quervain tenosinoviti nedir?

Başparmağı dışa doğru açan ve geriye doğru kaldıran iki tendon (abduktor pollisis longus ve ekstensor pollisis brevis), bileğin başparmak tarafında, önkol kemiğinin (radius) ucundaki dar bir kanaldan birlikte geçer. Bu kanalın üzeri sağlam bir bağ dokusuyla örtülüdür.

Başparmağın ve bileğin tekrarlayan hareketleriyle tendonlar bu dar kanal içinde sürtünür. Zamanla tendon kılıfı ve üzerindeki bağ kalınlaşır, kanal daralır. Tendonlar artık rahat kayamaz ve her hareket ağrıya yol açar. Adı "tenosinovit" olsa da, sürecin büyük bölümünde klasik iltihaptan çok kılıf ve bağ dokusunun kalınlaşması ön plandadır. Bazı kişilerde kanalın içinde tendonları ayıran ek bir bölme bulunur; bu anatomik farklılık tedavi yanıtını etkileyebilir.

Belirtiler

• Bileğin başparmak tarafında, bilek kemiğinin çıkıntısı üzerinde ağrı ve hassasiyet
• Ağrının başparmağa ya da önkola doğru yayılması
• Kavrama, sıkma, çevirme (kavanoz açma, anahtar çevirme, çamaşır sıkma) sırasında artan ağrı
• Bebeği koltuk altından kaldırırken, başparmak ile işaret parmağı arasında yük tutarken zorlanma
• Bileğin başparmak tarafında hafif şişlik, bazen dolgunluk
• Başparmağı hareket ettirirken takılma ya da gıcırdama hissi

Muayenede başparmak avuç içine kapatılıp diğer parmaklarla sarıldıktan sonra bilek serçe parmak tarafına doğru bükülünce ağrının belirgin artması tipiktir.

Yakınmalar genellikle birkaç hafta içinde yavaş yavaş artar. Başlangıçta yalnızca belirli hareketlerde hissedilen ağrı, tedavi edilmezse günlük işlerin çoğunda belirginleşebilir ve kavrama gücünü azaltabilir. Erken dönemde yüklenmeyi azaltmak ve bileği desteklemek, yakınmaların uzamasını önlemeye yardımcı olabilir.

Nedenler ve risk etkenleri

• Yeni annelik ve gebelik: Hormonal değişiklikler, sıvı birikimi ve bebeği tekrar tekrar kaldırma, emzirme sırasında bileği sabit tutma
• Başparmağın ve bileğin yoğun kullanıldığı işler: dikiş, örgü, kasiyerlik, bahçe işleri, el aletleriyle çalışma
• Uzun süreli cep telefonu ve tablet kullanımında başparmakla yoğun yazma
• Kırk ile altmış yaş arası dönem; kadınlarda daha sık görülür
• Romatoit artrit gibi iltihaplı eklem hastalıkları
• Bileğe gelen doğrudan darbe

Tanı nasıl konur?

Tanı çoğunlukla öykü ve muayeneyle konur. Hekim bilek kemiğinin başparmak tarafındaki çıkıntı üzerinde hassasiyet arar, tendonları zorlayan özel testler uygular ve başparmak hareketlerini değerlendirir.

Benzer bölgede ağrı yapabilen başka durumlar da göz önünde tutulur:

• Başparmak kökü kireçlenmesi: Başparmağın bilekle birleştiği eklemde aşınma; özellikle ileri yaşta sık görülür. Ayrıntılar için el ve parmak kireçlenmesi sayfasına bakabilirsiniz.
• Bilekteki küçük kemiklerden skafoid kemiğinin kırığı: Elin üzerine düşme sonrasında başlayan ağrıda mutlaka düşünülür.
• Yüzeysel radyal sinirin tahrişi: Sıkı saat kayışı ya da bileklik kullananlarda bileğin başparmak tarafında yanma ve uyuşma yapabilir.

Ultrason, tendon kılıfının kalınlaşmasını, kılıftaki sıvıyı ve kanal içinde ek bir bölme olup olmadığını göstermede yararlıdır. Kemik ve eklem sorunlarını dışlamak için röntgen istenebilir.

Ne zaman hemen hekime başvurulmalı?

• Elin üzerine düşme sonrası bileğin başparmak tarafında ağrı ve şişlik (röntgende hemen görülmeyebilen kırıklar açısından değerlendirilmelidir)
• Bilekte belirgin kızarıklık, ısı artışı, hızla artan şişlik ve ateş (enfeksiyon olasılığı)
• Başparmağı ya da bileği hiç kaldıramama, ani güç kaybı
• Elde ve parmaklarda ilerleyen uyuşma veya renk değişikliği

Tedavi yaklaşımı

De Quervain tenosinovitinde ilk adım çoğunlukla cerrahi dışı yöntemlerdir; tedavinin amacı tendonların bulunduğu kanaldaki tahrişi azaltmaktır:

• Atel: Başparmağı ve bileği birlikte sabitleyen özel bir atel (başparmak destekli bilek ateli), tendonları dinlendirmek amacıyla birkaç hafta kullanılabilir.
• Aktivite düzenlemesi: Başparmakla sıkıştırma, bileği yana bükme ve tekrarlı çevirme hareketlerini azaltmak; işleri bölmek.
• Soğuk uygulama: Ağrılı dönemde günde birkaç kez kısa süreli soğuk uygulama rahatlatabilir.
• İlaç tedavisi: Ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar hekim önerisiyle kullanılabilir. Emziren annelerde ilaç seçimi bu durum dikkate alınarak yapılır.
• Kortizon enjeksiyonu: Tendon kılıfına yapılan enjeksiyon, sık başvurulan seçeneklerdendir; ultrason eşliğinde yapılması kılıf içindeki ek bölmeye ulaşmayı kolaylaştırabilir. Uygulama yerinde ciltte incelme ve renk açılması gibi yan etkiler görülebilir.
• Egzersiz ve fizik tedavi: Ağrı azaldıktan sonra hareket açıklığı ve kademeli güçlendirme çalışmaları eklenir.

Atel, enjeksiyon ve diğer yöntemlere rağmen ağrının aylarca sürdüğü ya da sık tekrarladığı durumlarda, tendon kanalının cerrahi olarak gevşetilmesi için el cerrahisi ya da ortopedi görüşü alınabilir.

Muayenehanede, öykü, muayene ve ultrason bulguları birlikte değerlendirildikten sonra ozon uygulaması ya da PRP-CGF gibi uygulamalar, uygun görülen kişilerde seçenekler arasında ele alınabilir. Bu uygulamalar mevcut tıbbi tedavinin yerine geçmez; hekim değerlendirmesiyle destekleyici olarak planlanır ve yanıt kişiden kişiye değişir.

Günlük hayatta dikkat edilecekler

• Yeni anneler için: Bebeği kaldırırken başparmak ile işaret parmağı arasında koltuk altından tutmak yerine, avuç içlerinizle ve kollarınızla kucaklayarak kaldırın. Emzirirken bebeği yastıkla destekleyin, bileğinizi uzun süre bükülü tutmayın.
• Kavanoz açma, çamaşır sıkma gibi işlerde aletlerden yararlanın ya da iki elinizi kullanın.
• Telefonda uzun yazışmalarda başparmak yerine işaret parmağını kullanın ya da sesli yazmayı deneyin.
• Bahçe ve el işlerinde kalın saplı aletler tercih edin, sık sık mola verin.
• Ağrı geçtikten sonra yüklenmeyi kademeli artırın.

Bilek ağrısının diğer nedenleri için el bileği ağrısı sayfasına bakabilirsiniz. Önce muayene, sonra karar; randevu için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.