Kuyruk Sokumu Ağrısı (Koksidini)

Kuyruk sokumu ağrısı (tıbbi adıyla koksidini), omurganın en alt ucundaki küçük kemik olan kuyruk sokumu (koksiks) ve çevresinde hissedilen ağrıdır. En belirgin özelliği, otururken ve özellikle oturduktan ayağa kalkarken artmasıdır. Sık görülen ama çoğu zaman utanılarak geç başvurulan bir yakınmadır. Bu sayfada kuyruk sokumu ağrısının nedenlerini, belirtilerini, hangi durumlarda hızlı değerlendirme gerektiğini ve tedavi seçeneklerini bulabilirsiniz.

Kuyruk sokumu ağrısı nedir?

Kuyruk sokumu, üç ila beş küçük omurun birleşmesinden oluşan ve sakrumun ucuna eklemle bağlanan bir kemiktir. Oturduğumuzda vücut ağırlığının bir kısmını oturma kemikleriyle birlikte taşır; ayrıca kalça kasları, pelvik taban kasları ve bazı bağlar buraya tutunur. Bu kemikte ya da eklem bağlantısında aşırı hareket, kısıtlılık, ezilme veya çevredeki yumuşak dokularda zorlanma olduğunda ağrı ortaya çıkar.

Kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür; bunda leğen kemiği yapısının farklılığı ve doğum etkili olabilir. Yakınmaların büyük bölümü uygun önlemlerle zaman içinde azalır, ancak bazı kişilerde aylar süren dirençli bir ağrıya dönüşebilir.

Belirtiler

• Kalça arasının en üst kısmında, kuyruk sokumu üzerinde lokal ağrı ve basmakla hassasiyet
• Otururken, özellikle sert zeminde ya da geriye yaslanarak otururken artan ağrı
• Oturduktan ayağa kalkarken ani, keskin ağrı
• Öne eğilerek ya da tek kalçaya yük vererek oturma ihtiyacı
• Bazı kişilerde dışkılama sırasında ya da cinsel ilişkide ağrı
• Uzun süre ayakta kalma veya yürüme ile genellikle belirgin artış olmaması

Nedenler ve risk etkenleri

• Düşme: Kaygan zeminde ya da merdivende kalçanın üstüne düşmek en sık nedenlerdendir; kemikte çatlak, ezilme ya da eklemde zorlanma olabilir.
• Doğum: Normal doğumda bebeğin başı kuyruk sokumunu geriye doğru iter; bağlarda zorlanma ya da eklemde aşırı hareket gelişebilir.
• Uzun süre oturma: Özellikle sert ya da çok yumuşak, geriye yaslanmaya zorlayan koltuklarda uzun saatler geçirmek; uzun yol sürücülüğü
• Tekrarlayan zorlanma: Bisiklet, binicilik, kürek gibi sporlar
• Vücut ağırlığı: Fazla kilo oturma yükünü artırır; çok hızlı kilo kaybında ise koruyucu yağ dokusunun azalması rol oynayabilir.
• Daha seyrek nedenler: Enfeksiyonlar, kemik çıkıntıları, nadiren tümörler; bel ya da leğen kemiği içi organlardan yansıyan ağrı

Bazı kişilerde belirgin bir neden bulunamaz. Kuyruk sokumu üzerinde akıntılı bir şişlik varsa, ağrının kaynağı kemik değil kıl dönmesi (pilonidal sinüs) olabilir; bu durum genel cerrahi tarafından değerlendirilir.

Tanı nasıl konur?

Öykü ve fizik muayene esastır. Ağrının ne zaman ve nasıl başladığı, oturmakla ilişkisi, düşme ya da doğum öyküsü sorulur. Muayenede kuyruk sokumu ve çevresine basmakla hassasiyet, kalça ve pelvik taban kaslarındaki gerginlik değerlendirilir. Bel kaynaklı yansıyan ağrıyı ayırmak için bel ve sakroiliak eklemler de muayene edilir.

Gerektiğinde yan grafiler çekilir; oturur ve ayakta pozisyonda karşılaştırmalı çekilen grafiler, kuyruk sokumunun oturunca aşırı hareket edip etmediğini gösterebilir. Travma sonrası kırık şüphesinde ya da açıklanamayan, dirençli ağrıda emar veya tomografi istenebilir.

Ne zaman hemen hekime başvurulmalı?

• Düşme sonrası şiddetli ağrı, oturamama ya da yürüyememe
• Ağrıya ateş, bölgede kızarıklık, şişlik ya da akıntı eşlik ediyorsa
• Gece uyandıran, istirahatle geçmeyen ve giderek artan ağrı
• Açıklanamayan kilo kaybı, kanser öyküsü
• İdrar ya da dışkı kontrolünde bozulma, apış arasında uyuşma, bacaklarda güç kaybı
• Dışkıda kan ya da bağırsak alışkanlıklarında yeni değişiklik

Tedavi yaklaşımı

Kuyruk sokumu ağrısında öncelik, bölgeye binen yükü azaltmak ve çevredeki kasların gerginliğini gidermektir. Çoğu kişide ilk basamakta şu önlemler yeterli olabilir:

• Oturma düzeni: Arka kısmı oyuk (U ya da kama biçimli) minder kullanmak, hafif öne eğik oturmak, oturma süresini bölmek
• İlaç tedavisi: Hekim önerisiyle kısa süreli ağrı kesiciler; kabızlık ağrıyı artırabileceğinden beslenme ve gerekirse dışkı yumuşatıcı önerileri
• Fizik tedavi: Kalça ve pelvik taban kaslarının gevşetilmesine yönelik egzersizler, esneme, gerektiğinde manuel teknikler
• Sıcak ya da soğuk uygulama: Ağrılı dönemde kısa süreli rahatlama için

Bu önlemlere rağmen süren ağrıda kuyruk sokumu çevresine yönelik enjeksiyonlar ya da çevresindeki sinir ağına yönelik girişimler değerlendirilebilir. Aylarca süren ve diğer yöntemlere yanıt vermeyen seçilmiş az sayıda kişide kuyruk sokumunun cerrahi olarak çıkarılması gündeme gelebilir; bu kararı cerrah, olası riskleriyle birlikte değerlendirir.

Muayenehanede, kuyruk sokumu çevresindeki bağ ve yumuşak doku kaynaklı ağrı düşünülen kişilerde nöralterapi, proloterapi ya da ozon uygulaması gibi seçenekler, muayene ve görüntüleme bulgularına göre değerlendirilebilir. Uygunluk kişiye göre belirlenir; bu uygulamalar oturma düzenlemesi ve egzersizin yerine geçmez.

Günlük hayatta dikkat edilecekler

• Çalışırken her yarım saatte bir kalkıp birkaç dakika yürüyün.
• Otururken ağırlığınızı kuyruk sokumuna değil, oturma kemiklerine verecek şekilde hafif öne eğilin.
• Kanepeye gömülerek ya da geriye yaslanarak uzun süre oturmaktan kaçının.
• Lifli beslenme ve yeterli su tüketimiyle kabızlığı önlemeye çalışın.
• Bisiklet gibi sporlarda yumuşak ve ortası açık sele kullanmayı düşünün.

Kuyruk sokumu ağrısı utanılarak geç dile getirilen bir yakınma olabilir. Oysa muayene genellikle kısa sürer ve ağrının kaynağını anlamak, gereksiz endişeyi azaltmaya ve doğru önlemleri seçmeye yardımcı olur.

Uzun süredir devam eden kuyruk sokumu ağrınızın değerlendirilmesi için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.