Lenf Drenaj

Lenf drenaj, vücuttaki lenf sıvısının dolaşımını desteklemeyi amaçlayan uygulamaların genel adıdır. Muayenehanemizde bu uygulama, halk arasında pressoterapi olarak da bilinen basınçlı lenf drenaj cihazı ile yapılır: bacaklara, karın-bel bölgesine veya kollara giydirilen hava odacıklı bir giysi, belirli bir sırayla şişip inerek dokulara dalga şeklinde ve kontrollü bir basınç uygular. Bacaklarda ağırlık ve ödem hissi, uzun süre ayakta kalma ya da oturmaya bağlı şişkinlik ve bölgesel görünümle ilgili beklentileri olan kişilerde, hekim muayenesinden sonra değerlendirilebilecek seçeneklerden biridir. Baştan belirtelim: lenf drenaj bir kilo verme yöntemi değildir; dengeli beslenme ve düzenli hareketin yerine geçmez.

Lenf sistemi ve basınçlı drenaj

Lenf sistemi, dokular arasında biriken sıvıyı ve bazı atık maddeleri toplayıp kan dolaşımına geri taşıyan ince damarlar ve lenf bezlerinden oluşur. Kalp gibi bir pompası yoktur; sıvının ilerlemesine kas hareketleri, solunum ve damar duvarlarındaki kasılmalar yardımcı olur. Bu nedenle uzun süre hareketsiz kalmak, bazı kişilerde bacaklarda şişkinlik ve ağırlık hissine yol açabilir.

Basınçlı drenaj cihazı, uzuvların uç kısmından gövdeye doğru sırayla basınç uygulayarak bu doğal akışı taklit etmeyi amaçlar. Uygulamanın kişide ne kadar rahatlama ya da görünümde değişiklik sağlayacağı kişiden kişiye değişir.

Önce muayene: şişliğin nedeni önemlidir

Bacaklarda ya da kollarda şişlik her zaman basit bir sıvı birikimi değildir. Kalp, böbrek, karaciğer ve tiroit hastalıkları, toplardamar yetmezliği, pıhtı (derin ven trombozu), bazı ilaçlar ve lenf sisteminin kendisine ait hastalıklar şişliğe yol açabilir. Bu nedenle muayenede şişliğin ne zaman başladığı, tek taraflı mı iki taraflı mı olduğu, ağrı, kızarıklık ve sıcaklık eşlik edip etmediği, nefes darlığınız olup olmadığı ve kullandığınız ilaçlar sorulur. Gerekirse tahlil, ultrason ya da ilgili branşa yönlendirme yapılır.

Tek bacakta aniden başlayan şişlik, ağrı, kızarıklık ve sıcaklık pıhtı belirtisi olabilir; bu durumda drenaj yapılmaz, vakit kaybetmeden acil başvuru gerekir. Kanser tedavisi sonrası gelişen kol veya bacak ödemi (lenfödem) ise ayrı bir tıbbi tablodur ve fizik tedavi kapsamında uzman ekip tarafından değerlendirilir.

Beslenme ve hareketin yeri

Bölgesel uygulamalar vücuttaki yağ dağılımını ya da genel sağlık dengesini değiştirmez. Lenf ve toplardamar dolaşımı için de en önemli destek düzenli harekettir: yürüyüş, ayak bileği pompalama hareketleri, gün içinde uzun süre aynı pozisyonda kalmamak ve dinlenirken bacakları yükseğe kaldırmak önerilir. Tuz tüketimini azaltmak, yeterli su içmek, dengeli beslenmek ve gerekirse hekimin önerdiği basınçlı çorapları kullanmak da bu planın parçasıdır.

Uygulama nasıl yapılır?

1. Hazırlık: Uygulama genellikle ince ve rahat bir giysiyle yapılır. Uygulama öncesinde tuvalet ihtiyacınızı gidermeniz önerilir.
2. Yerleştirme: Kişi rahat bir şekilde uzanır; bacaklara, karın-bel bölgesine veya kollara hava odacıklı giysiler giydirilir.
3. Uygulama: Cihaz çalıştırıldığında odacıklar uçtan gövdeye doğru sırayla şişip iner. Basınç düşük başlatılır ve kişinin rahatlığına göre ayarlanır. Bir seans genellikle yarım saat civarında sürer.
4. Sonrası: Kişi yavaşça kalkar ve günlük hayatına dönebilir.

Uygulama sırasında sıkılma ve masaj benzeri bir his olur; ağrı hissedilmemelidir. Rahatsızlık olursa basınç hemen düşürülür.

Uygulama öncesi ve sonrası dikkat edilecekler

• Kalp, böbrek, tansiyon veya pıhtı öyküsü gibi sağlık durumlarınızı ve ilaçlarınızı muayenede mutlaka belirtin.
• Seans öncesinde ve sonrasında yeterli su için.
• Seans sonrası idrara çıkma sıklığında geçici artış olabilir.
• Seans sonrası baş dönmesi olmaması için yavaşça ayağa kalkın.
• Seanslar arasında hareket ve beslenme planınızı sürdürün.

Kimlere uygulanmaz?

• Derin ven trombozu (pıhtı) veya yüzeyel damar iltihabı olanlar ya da şüphesi bulunanlar
• Kalp yetmezliği, akciğerde sıvı birikimi veya ciddi kalp hastalığı olanlar
• Kontrolsüz yüksek tansiyon
• Uygulama bölgesinde enfeksiyon (selülit gibi), açık yara veya aktif cilt hastalığı
• İleri atardamar hastalığı
• Tedavisi süren aktif kanser (yalnızca ilgili hekim onayıyla değerlendirilebilir)
• Gebelik (hekim değerlendirmesi olmadan uygulanmaz)
• Ateşli hastalık dönemi

Olası yan etkiler ve riskler

• Uygulama sırasında veya sonrasında geçici sıkışma hissi, karıncalanma
• Ciltte geçici kızarıklık veya iz
• Hassas kişilerde morluk
• Ayağa kalkarken baş dönmesi
• Bilinmeyen bir pıhtı veya kalp sorunu varsa ciddi komplikasyon riski; bu nedenle muayene ve sağlık geçmişinin eksiksiz paylaşılması önemlidir

Uygulama sonrasında nefes darlığı, göğüs ağrısı, çarpıntı veya bacakta ağrılı şişlik gelişirse vakit kaybetmeden en yakın acil servise başvurun.

Seans sayısı ve beklenti

Basınçlı lenf drenaj genellikle haftada bir ya da birkaç kez, belirli bir süre boyunca tekrarlanan seanslar şeklinde planlanır; seans sayısı ve aralığı kişinin durumuna ve hedefe göre değişir. Hissedilen rahatlama ve görünümdeki değişiklik kişiden kişiye değişir ve hareket azaldığında şişkinlik hissi yeniden ortaya çıkabilir. Diğer seçenekler için bölgesel incelme sayfasına, bacak ağrısıyla ilgili şikâyetler için ağrı ve eklem sorunları sayfasına, sorularınız için iletişim sayfasına göz atabilirsiniz.