Terleme Tedavisi

Terleme, vücut ısısını dengelemek için gerekli ve sağlıklı bir işlevdir. Ancak bazı kişilerde koltuk altı, avuç içi ya da ayak tabanındaki terleme, sıcaklık veya efor gerektirmeyen durumlarda da günlük yaşamı, iş ve sosyal ilişkileri etkileyecek düzeye ulaşabilir. Tıpta aşırı terleme (hiperhidroz) olarak adlandırılan bu durumda yapılabilecek uygulamalardan biri, bölgeye botulinum toksin verilmesidir. Halk arasında terleme tedavisi ya da terleme botoksu olarak bilinen bu uygulamanın etkisi geçicidir ve öncesinde terlemenin nedeninin değerlendirilmesi gerekir. Bu sayfada süreci adım adım bulabilirsiniz.

Aşırı terleme nedir?

Aşırı terleme iki ana grupta incelenir. Birincil (primer) aşırı terleme çoğunlukla gençlik yıllarında başlar, koltuk altı, el ve ayak gibi belirli bölgelerde, genellikle iki taraflı ve simetrik görülür; uykuda belirgin değildir ve ailede benzer öykü olabilir. Altta başka bir hastalık bulunmaz.

İkincil (sekonder) aşırı terleme ise başka bir duruma bağlıdır ve sıklıkla tüm vücutta görülür. Tiroit bezinin fazla çalışması, şeker hastalığı ve kan şekeri düşmeleri, menopoz, enfeksiyonlar, bazı ilaçlar (örneğin bazı antidepresanlar) ve daha nadir başka hastalıklar bu tabloya yol açabilir. Bu nedenle uygulama düşünülmeden önce altta yatan nedenler araştırılır.

Önce nedeni değerlendirilir

Muayenede terlemenin ne zaman başladığı, hangi bölgelerde olduğu, gece de olup olmadığı, kilo kaybı, çarpıntı, ateş gibi eşlik eden belirtiler ve kullandığınız ilaçlar sorulur. Gerekirse kan tahlilleri istenir ya da ilgili branşa yönlendirme yapılır. Ani başlayan, tüm vücutta olan, gece terlemesi şeklinde ya da kilo kaybı ve ateşle birlikte görülen terlemede öncelik nedenin araştırılmasıdır; estetik bir uygulama planlanmaz.

Birincil aşırı terlemede de ilk adım genellikle daha basit önlemlerdir: alüminyum tuzu içeren terleme önleyiciler, nefes alan kumaşlar ve uygun ayakkabı seçimi gibi. Bu önlemlerin yeterli gelmediği kişilerde botulinum toksin uygulaması seçenekler arasında yer alabilir.

Botulinum toksin uygulaması nasıl yapılır?

Botulinum toksin, sinir uçlarından ter bezlerine giden uyarıyı geçici olarak azaltan, ruhsatlı ve reçeteyle kullanılan bir ilaçtır. Yüzde mimik kaslarında kullanılan botoks uygulaması ile aynı etken maddedir; burada hedef kas değil ter bezleridir.

1. Muayene ve planlama: Sağlık geçmişiniz, ilaçlarınız ve beklentiniz konuşulur. Terleyen alanın sınırları belirlenir; bunun için iyotlu nişasta testi gibi basit bir boyama testinden yararlanılabilir.
2. Hazırlık: Bölge temizlenir, antiseptik solüsyonla silinir. El ve ayak gibi hassas bölgelerde soğuk uygulama veya uyuşturucu krem kullanılabilir.
3. Enjeksiyon: Çok ince bir iğneyle, belirlenen alana birbirine yakın noktalardan cildin hemen altına az miktarda ilaç verilir. Koltuk altı uygulaması çoğunlukla kısa sürer; el ve ayakta süre biraz daha uzun olabilir.
4. Kontrol: Gerekirse birkaç hafta sonra kontrol görüşmesi planlanır.

Avuç içi ve ayak tabanı hassas bölgeler olduğundan bu alanlarda iğne batışı daha belirgin hissedilebilir.

Uygulama öncesi ve sonrası dikkat edilecekler

• Kan sulandırıcı ilaç, aspirin veya bitkisel takviye kullanıyorsanız belirtin; ilaçları kendi kendinize bırakmayın.
• Uygulama günü koltuk altına tıraş veya ağda yapmayın; birkaç gün önceden yapmanız önerilir.
• Uygulama sonrası ilk gün bölgeye masaj yapmayın; sauna, hamam ve yoğun spordan kaçının.
• Etki hemen başlamaz; terlemede azalma genellikle birkaç gün ile iki hafta arasında fark edilir. Bu süre kişiden kişiye değişir.

Kimlere uygulanmaz?

• Gebelik ve emzirme dönemi
• Uygulama bölgesinde enfeksiyon, açık yara veya iltihaplı cilt hastalığı
• Miyastenia gravis, Lambert-Eaton sendromu, ALS gibi sinir-kas hastalıkları
• İlacın içeriğine karşı bilinen alerji
• Sinir-kas iletisini etkileyebilen bazı ilaçların kullanımı
• Nedeni araştırılmamış, başka bir hastalıktan şüphelenilen ikincil terleme

Olası yan etkiler ve riskler

• İğne yerinde ağrı, kızarıklık, morluk ve hassasiyet
• El uygulamalarında parmaklarda geçici güç azalması veya ince işlerde zorlanma
• Başka bölgelerde terlemenin daha fazla fark edilmesi
• Baş ağrısı, halsizlik gibi gelip geçen şikâyetler
• Nadir de olsa alerjik reaksiyon

Yutma veya konuşma güçlüğü, nefes darlığı, çift görme ya da yaygın kas güçsüzlüğü gelişirse vakit kaybetmeden en yakın acil servise başvurun.

Günlük hayatta yardımcı olabilecek önlemler

Uygulama yapılsın ya da yapılmasın, bazı günlük alışkanlıklar terlemenin yarattığı rahatsızlığı azaltmaya yardımcı olabilir:

• Terleme önleyici ürünleri akşam, kuru cilde uygulamak; sabah yıkandıktan sonra tekrar sürmek gerekmeyebilir.
• Pamuk, keten gibi nefes alan kumaşları tercih etmek; koltuk altı pedleri kullanmak.
• Ayak terlemesinde gün içinde çorap değiştirmek, ayakkabıları dönüşümlü giymek ve kurumaya bırakmak; ayak mantarı belirtilerine dikkat etmek.
• Acı ve çok baharatlı yiyecekler, kafein ve alkol bazı kişilerde terlemeyi artırabilir; bunları gözlemlemek.
• Stres ve kaygı terlemeyi tetikleyebilir; gerekirse bu konuda da destek almak.

Etki süresi ve tekrar

Botulinum toksinin ter bezleri üzerindeki etkisi geçicidir. Etki zamanla azalır ve terleme yeniden artar; bu süre bölgeye, kişiye ve uygulanan doza göre değişir. Etki azaldığında tekrar uygulama düşünülüyorsa yeniden muayene yapılır; uygulamalar kısa aralıklarla tekrarlanmaz. Uygulama aşırı terlemenin nedenine yönelik değildir, yalnızca belirtilere yöneliktir. Sorularınız için iletişim sayfası üzerinden bize ulaşabilirsiniz.