Miyofasiyal Ağrı Sendromu

Miyofasiyal ağrı sendromu, kaslarda ve kasları saran zar dokusunda (fasya) oluşan, “tetik nokta” adı verilen hassas bölgelerden kaynaklanan bölgesel kas ağrısıdır. Bu noktalar bastırıldığında yalnızca bulundukları yerde değil, uzak bölgelerde de ağrı hissettirebilir. Örneğin omuz üstündeki bir kastaki tetik nokta başın yan tarafına, kalçadaki bir tetik nokta bacağa doğru ağrı yayabilir. Boyun, sırt, omuz ve bel ağrılarının önemli bir bölümünde tek başına ya da başka sorunlara eşlik eden bir etken olarak karşımıza çıkar. Bu sayfada miyofasiyal ağrı sendromunun belirtilerini, nedenlerini ve tedavi yaklaşımını bulabilirsiniz.

Miyofasiyal ağrı sendromu nedir?

Tetik nokta, kas içinde gergin bir bant şeklinde ele gelen, bastırıldığında belirgin ağrılı olan küçük bir bölgedir. Bu bölgede kas lifleri kısalmış ve gevşeyemez hale gelmiştir; kan dolaşımının azalması ve ağrıya duyarlılığı artıran maddelerin birikmesiyle bir kısır döngü oluştuğu düşünülür. Tetik noktalar etkin olduklarında kendiliğinden ağrı yapar; gizli olduklarında ise yalnızca bastırınca ağrılıdır ama kasta tutukluk ve güçsüzlüğe yol açabilir.

Miyofasiyal ağrı sendromu ile fibromiyalji sık karıştırılır. Miyofasiyal ağrı genellikle belirli bir bölgeye ve belirli kaslara sınırlıdır; bastırınca ağrının uzak bir bölgeye yayılması tipiktir. Fibromiyaljide ise ağrı vücudun pek çok bölgesine yaygındır ve yorgunluk, uyku ve bellek yakınmaları belirgindir. İki durum aynı kişide birlikte de bulunabilir.

Belirtiler

• Belirli bir kas bölgesinde derin, künt, sızlayıcı ağrı
• Kas içinde elle hissedilen sert, ağrılı düğümler ya da gergin bantlar
• Bastırınca uzak bir bölgeye yayılan ağrı
• Etkilenen kasın hareketinde kısıtlılık ve tutukluk
• Kasta güçsüzlük hissi, ancak kas erimesi olmaksızın
• Ağrı nedeniyle uyku bozukluğu
• Boyun ve omuz kaslarında tutulum varsa baş ağrısı; çene kaslarında tutulum varsa yüz ve kulak çevresinde ağrı

Tetik noktaların sık görüldüğü bölgeler

Tetik noktalar vücudun hemen her kasında gelişebilir; ancak bazı bölgelerde daha sık karşılaşılır. Boyundan omza uzanan kasta oluşan tetik noktalar ense ve şakak çevresine yayılan ağrıya yol açabilir. Kürek kemiği çevresindeki kaslar kol boyunca yayılan ağrı yapabilir ve bu durum sinir sıkışmasıyla karışabilir. Bel ve kalça kaslarındaki tetik noktalar kalçadan bacağa yayılan ağrı yaparak siyatiği taklit edebilir. Çiğneme kaslarında oluşan tetik noktalar ise çene, kulak ve diş çevresinde ağrıya neden olabilir. Bu nedenle yayılan ağrılarda kaslar mutlaka muayene edilir.

Nedenler ve risk etkenleri

• Kas aşırı kullanımı ve zorlanma: Tekrarlayan hareketler, ağır kaldırma, ani zorlanmalar
• Duruş bozuklukları: Uzun süre masa başında, öne eğik çalışma; postür bozukluğu
• Hareketsizlik: Uzun süre aynı pozisyonda kalma, alçılı ya da ateli dönemler
• Stres ve kaygı: Kasların sürekli gergin tutulmasına yol açar
• Uyku bozukluğu ve yorgunluk
• Eşlik eden omurga ve eklem sorunları: Boyun fıtığı, bel fıtığı ya da eklem kireçlenmesi gibi durumlarda kaslar koruyucu olarak kasılır ve tetik noktalar gelişebilir
• Diğer etkenler: Tiroid bezinin az çalışması, D vitamini, B12 ve demir eksikliği gibi durumlar kas ağrılarını kolaylaştırabilir

Tanı nasıl konur?

Miyofasiyal ağrı sendromunun tanısı muayeneyle konur. Hekim, ağrılı bölgedeki kasları elle tarayarak gergin bantları, tetik noktaları ve bastırınca ortaya çıkan yayılan ağrıyı arar. Kişinin tarif ettiği ağrının bastırmayla aynen ortaya çıkması tanıyı destekler. Kas boyu, eklem hareketleri, duruş ve günlük çalışma alışkanlıkları da değerlendirilir.

Tetik noktalar görüntüleme yöntemleriyle gösterilemez. Tahlil ve görüntüleme daha çok altta yatabilecek başka nedenleri araştırmak için istenir: sinir sıkışması belirtileri varsa emar, kas ağrısını kolaylaştıran tiroid, vitamin ve mineral eksiklikleri için kan tahlilleri gibi. Kolesterol düşürücüler gibi kas ağrısı yapabilen ilaçlar da sorgulanır.

Ne zaman hemen hekime başvurulmalı?

• Kollarda ya da bacaklarda giderek artan güçsüzlük, uyuşma
• Ateş, açıklanamayan kilo kaybı ya da gece terlemesi ile birlikte kas ağrısı
• Koyu renkli idrarla birlikte ani ve yaygın kas ağrısı ve güçsüzlük
• Göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da sol kola yayılan ağrı: beklemeden acil servise başvurun
• Kanser öyküsü olan kişide yeni başlayan ve geçmeyen ağrı

Tedavi yaklaşımı

Tedavide amaç tetik noktaları gevşetmek, kasın normal boyunu ve işlevini geri kazandırmak ve tetik noktaların yeniden oluşmasına yol açan etkenleri azaltmaktır:

• Germe ve egzersiz: Etkilenen kasların düzenli germe hareketleri, ardından güçlendirme ve duruş egzersizleri; uzun vadede en belirleyici adımdır
• Fizik tedavi: Sıcak uygulama, manuel terapi, tetik nokta üzerine bası teknikleri ve gerekli görülen diğer uygulamalar
• Ergonomi: Masa, sandalye ve ekran düzeninin ayarlanması, sık molalar
• Stres yönetimi ve uyku düzeni: Gevşeme teknikleri, nefes egzersizleri
• İlaç tedavisi: Hekim önerisiyle kısa süreli ağrı kesiciler ya da kas gevşeticiler
• Altta yatan nedenler: Vitamin eksiklikleri, tiroid sorunları ya da eşlik eden omurga sorunlarının ele alınması

Tetik noktalara yönelik iğne uygulamaları (kuru iğneleme ya da lokal anestezik enjeksiyonu), egzersizle birlikte kullanılan seçenekler arasındadır. Muayenehanede, muayene bulgularına göre nöralterapi, akupunktur ya da hacamat gibi uygulamalar egzersiz programına destek olarak değerlendirilebilir. Bu uygulamalar tıbbi değerlendirmenin ve egzersizin yerine geçmez; uygunluk kişiye göre belirlenir.

Günlük hayatta dikkat edilecekler

• Uzun süre aynı pozisyonda kalmayın; her yarım saatte bir kalkıp kısa germe hareketleri yapın.
• Telefonu boyun ile omuz arasında sıkıştırarak konuşmayın; ekranı göz hizasına getirin.
• Ağır çantayı tek omzunuzda taşımayın.
• Sıcak duş ve ılık uygulama gergin kaslarda rahatlama sağlayabilir.
• Düzenli yürüyüş ve genel kondisyon çalışmaları kasların yüke dayanıklılığını artırır.
• Gün içinde omuzlarınızı, çenenizi ve alnınızı gergin tutup tutmadığınızı fark etmeye çalışın.

Kas ağrılarınızın değerlendirilmesi için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.