Morton Nöromu

Morton nöromu, ayak tabanının ön kısmında, çoğunlukla üçüncü ve dördüncü parmakların arasına giden sinirin çevresinde gelişen kalınlaşmadır. Adında “nörom” geçse de bir tümör değildir; sinirin tekrarlayan baskı ve sürtünme sonucu çevresindeki dokuyla birlikte kalınlaşmasıdır. Tipik olarak dar ayakkabıyla yürürken ayağın ön kısmında yanma, parmaklara vuran elektriklenme ve “ayakkabının içinde bir taş varmış” hissiyle kendini gösterir. Bu sayfada Morton nöromunun belirtilerini, benzer ön ayak ağrılarından nasıl ayırt edildiğini ve tedavi yaklaşımını bulabilirsiniz.

Morton nöromu nedir?

Ayak parmaklarına duyu veren küçük sinirler, tarak kemiklerinin baş kısımları arasından ve bu kemikleri birbirine bağlayan bir bağın altından geçer. Ayakkabının ön kısmının dar olması, yüksek topuk nedeniyle ağırlığın ayağın önüne kayması ya da tekrarlayan yüklenme bu siniri sıkıştırır. Zamanla sinirin çevresinde bağ dokusu artar ve sinir kalınlaşır. Kalınlaşan sinir, dar alanda daha kolay sıkıştığı için yakınmalar kendini besleyen bir döngüye girebilir.

En sık üçüncü ve dördüncü parmak arasında, daha seyrek olarak ikinci ve üçüncü parmak arasında görülür. Kadınlarda, özellikle dar burunlu ve yüksek topuklu ayakkabı kullananlarda daha sık rastlanır.

Belirtiler

• Ayağın ön kısmında, iki parmak arasına denk gelen bölgede yanma tarzında ağrı
• Komşu iki parmağa yayılan elektriklenme, karıncalanma ya da uyuşma
• Ayakkabının içinde katlanmış bir çorap ya da küçük bir taş varmış hissi
• Dar ayakkabıyla yürürken artan, ayakkabıyı çıkarıp ayağı ovunca hafifleyen ağrı
• Yalın ayakla yumuşak zeminde genellikle daha az yakınma

Nedenler ve risk etkenleri

• Ayakkabı: Dar burunlu ve yüksek topuklu ayakkabılar en önemli risk etkenidir
• Tekrarlayan yüklenme: Koşu, uzun süre ayakta kalma, ayağın ön kısmına sürekli yük bindiren sporlar ve meslekler
• Ayak yapısı: Halluks valgus (başparmak çıkıntısı), çekiç parmak, düz taban ya da yüksek kemer
• Ön ayak yükünü artıran durumlar: Kısa baldır kasları, fazla kilo
• Ayak travmaları

Tanı nasıl konur?

Tanı çoğunlukla öykü ve muayeneyle konur. Muayenede ilgili parmak arası aralığa bastırılınca ağrının ortaya çıkması ve parmaklara yayılması, ön ayak yandan sıkılırken parmak arası aralığa bastırıldığında hissedilen “klik” ve ağrı tanıyı destekleyen bulgulardır. Ayak yapısı, ayakkabılar ve yürüyüş de değerlendirilir.

Ultrason, kalınlaşmış siniri gösterebilir ve aynı bölgedeki kese iltihabı gibi durumların ayırt edilmesine yardımcı olur. Gerekirse emar istenir. Röntgen ise nöromu göstermez; ancak tarak kemiğinde stres kırığı ya da eklem sorunları gibi benzer yakınma yapabilen durumları ayırt etmekte değerlidir.

Benzer yakınma yapabilen durumlar

Ayağın ön kısmındaki her ağrı Morton nöromu değildir. Tarak kemiklerinin baş kısımlarının altında hissedilen yük ağrısı daha çok metatarsalji ile ilişkilidir. Parmak eklemlerinin bağ ve kapsül sorunları, stres kırıkları, eklem iltihapları ve parmak arası kese iltihabı da benzer şikâyetler yapabilir. Her iki ayakta, parmak uçlarından başlayan ve çorap gibi yukarı yayılan uyuşma ve yanma ise daha çok periferik nöropati düşündürür. Bel ağrısıyla birlikte bacaktan ayağa inen uyuşmada bel fıtığı gibi bel kaynaklı nedenler de değerlendirilir.

Ne zaman hemen hekime başvurulmalı?

• Ayakta giderek yayılan uyuşma, güçsüzlük ya da düşük ayak (ayak ucunu kaldıramama)
• Ayakta kızarıklık, şişlik, ısı artışı ve ateş
• Şeker hastalığı olan kişide ayakta yara, renk değişikliği ya da his kaybı
• Travma sonrası başlayan ve yük vermeyi engelleyen ağrı
• Gece istirahatte de devam eden, giderek artan ağrı

Tedavi yaklaşımı

Morton nöromunda tedavi genellikle sinire binen baskıyı azaltmakla başlar ve çoğu kişide bu basamaklar yakınmaları belirgin olarak hafifletebilir:

• Ayakkabı değişikliği: Ön kısmı geniş, topuğu alçak, tabanı yumuşak ayakkabılar; bu tedavinin en temel adımıdır
• Tabanlık ve ped: Tarak kemiklerinin hemen gerisine yerleştirilen küçük destek pedi, kemikleri birbirinden uzaklaştırarak sinir üzerindeki baskıyı azaltmaya yardımcı olabilir
• Aktivite düzenlemesi: Ön ayağa tekrarlayan yük bindiren aktivitelerin geçici olarak azaltılması
• Egzersiz: Baldır germe ve ayak içi kasları güçlendirme
• İlaç tedavisi: Hekim önerisiyle ağrı kesiciler ya da sinir ağrısına yönelik ilaçlar

Bu önlemlerle yeterli rahatlama sağlanamazsa bölgeye enjeksiyon tedavileri değerlendirilebilir. Uzun süre diğer yöntemlere yanıt vermeyen durumlarda sinirin serbestleştirilmesi ya da çıkarılması gibi cerrahi seçenekler ortopedi tarafından değerlendirilir; cerrahi sonrası parmaklar arasında kalıcı his azalması olabileceği bilinmelidir.

Muayenehanede, ayakkabı ve tabanlık düzenlemesine ek olarak muayene ve ultrason bulgularına göre nöralterapi ya da ozon uygulaması gibi seçenekler değerlendirilebilir. Bu uygulamalar tıbbi tedavinin yerine geçmez; uygunluk kişiye göre belirlenir.

Tedavi sürecinde neler beklenir?

Ayakkabı ve ped değişikliğinin etkisi genellikle birkaç hafta içinde değerlendirilir. Bu süre boyunca hangi ayakkabıyla, ne kadar yürüyünce ve hangi aktivitelerle ağrının arttığını not etmek, tedavinin yönlendirilmesine yardımcı olur. Ped yerleştirildiğinde ilk günlerde ayağın altında yabancı bir şey varmış hissi olabilir; bu his çoğu zaman alışma sürecinde azalır. Pedin yeri, ağrılı bölgenin tam altına değil, hemen gerisine denk gelmelidir; yanlış yerleştirilen ped yakınmayı artırabilir. Enjeksiyon uygulanacaksa yerini belirlemede ultrason yardımcı olabilir ve olası yan etkiler önceden konuşulur.

Günlük hayatta dikkat edilecekler

• Ayakkabı alırken ayak parmaklarınızın rahatça hareket edebildiğinden emin olun; günün ilerleyen saatlerinde, ayak biraz şiştiğinde deneyin.
• Yüksek topuklu ve dar burunlu ayakkabıları kısa süreli ve özel durumlarla sınırlayın.
• Uzun süre ayakta kalacaksanız yumuşak tabanlı, destekli ayakkabı tercih edin.
• Ağrı başladığında ayakkabıyı çıkarıp ayağın ön kısmını nazikçe ovmak rahatlama sağlayabilir.

Ayağınızın ön kısmındaki ağrı ve uyuşmanın değerlendirilmesi için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.