Omuz Ağrısı

Omuz ağrısı, gündelik hayatı en çok kısıtlayan yakınmalardan biridir: Saçı taramak, ceket giymek, üst rafa uzanmak ya da ağrıyan tarafa yatmak zorlaşır. Omuz, vücudun en geniş hareket açıklığına sahip eklemidir; bu esneklik, onu tendon, kas ve eklem sorunlarına da açık hâle getirir. Bu sayfada omuz ağrısının sık nedenlerini, hangi belirtilerin acil değerlendirme gerektirdiğini ve muayene sonrasında konuşulan seçenekleri bulabilirsiniz.

Omuz ağrısı neden olur?

Omuz tek bir eklem değil; kol kemiği, kürek kemiği ve köprücük kemiğinin oluşturduğu bir sistemdir. Kol kemiğinin başı, sığ bir eklem yuvasına oturur ve yerinde büyük ölçüde çevresini saran kaslar ve tendonlarla, yani rotator manşetle tutulur. Bu yapıların herhangi birindeki zorlanma, iltihap ya da aşınma ağrıya yol açabilir.

Sık görülen nedenler şunlardır:

• Tendon sorunları: Rotator manşet tendinopatisi, omuz sıkışma sendromu, tendonda kireç birikimi ve biseps tendonu tahrişi
• Yırtıklar: Yaşla ya da bir düşme sonrası gelişebilen rotator manşet yırtığı
• Eklem kapsülü sorunları: Kapsülün kalınlaşıp büzüştüğü donuk omuz
• Kireçlenme: Eklem kıkırdağının aşınmasıyla gelişen omuz artrozu
• Yansıyan ağrı: Boyundan kaynaklanan sinir kökü sorunları; omuz çevresinde hissedilir ama kaynağı başka yerdedir

Belirtiler: Ağrının yeri ve karakteri ipucu verir

Omuz ağrısının nasıl tarif edildiği, hekime nereye bakması gerektiği konusunda yol gösterir:

• Omzun dış yüzünde, kolu yana ya da yukarı kaldırırken belirli bir açıda artan ağrı çoğunlukla tendonlarla ilgilidir.
• Gece ağrısı, özellikle ağrıyan tarafa yatınca uyandıran ağrı, rotator manşet sorunlarında sık görülür.
• Hem aktif hem pasif hareketlerin, yani hekimin kolu kaldırmaya çalıştığında da hareketin kısıtlı olması, eklem kapsülü sorunlarını düşündürür.
• Kolu kaldıramama ya da kaldırınca tutamama, tendon yırtığı açısından değerlendirilir.
• Boyundan başlayıp omuz ve kola yayılan, parmaklarda uyuşmanın eşlik ettiği ağrı, boyun fıtığı gibi boyun kaynaklı nedenleri akla getirir.

Risk etkenleri

• Kırk yaş sonrasında tendonlarda yaşa bağlı değişikliklerin artması
• Kolları baş hizasının üzerinde tekrar tekrar kullanmayı gerektiren işler (boyacılık, raf düzenleme, inşaat işleri)
• Atma, yüzme, raket sporları gibi omuzu yoğun kullanan sporlar
• Öne kapanık duruş ve kürek kemiği çevresindeki kasların zayıflığı
• Diyabet ve tiroit hastalıkları (özellikle donuk omuz riskiyle ilişkilidir)
• Sigara kullanımı ve geçirilmiş omuz yaralanmaları

Tanı nasıl konur?

Tanının temeli öykü ve fizik muayenedir. Ağrının ne zaman başladığı, bir zorlanma ya da düşme olup olmadığı, hangi hareketlerin ağrıyı artırdığı sorulur. Muayenede omzun aktif ve pasif hareket açıklığı, kas gücü ve tendonlara yönelik özel testler değerlendirilir; boyun da mutlaka muayene edilir.

Gerekirse kemik yapıları ve kireç birikimini görmek için röntgen, tendonları değerlendirmek için ultrason, yırtık ya da kıkırdak sorunu düşünülüyorsa emar (MR) istenir. Enfeksiyon ya da romatizmal bir hastalık şüphesinde kan tahlilleri yapılabilir. Görüntülemede görülen her bulgu ağrının nedeni olmayabilir; bulguların yakınmalarla uyumu muayeneyle birlikte yorumlanır.

Ne zaman hemen hekime başvurulmalı?

• Sol omuz ya da kola yayılan, göğüs baskısı, nefes darlığı, terleme, bulantı ile birlikte olan ağrı: Kalp kaynaklı olabilir; acil servise başvurulmalıdır.
• Düşme ya da kaza sonrası omuzda şekil bozukluğu, kolu hiç oynatamama
• Bir zorlanma sonrasında aniden kolu kaldıramama, belirgin güç kaybı
• Omuzda kızarıklık, ısı artışı, şişlik ve ateş (eklem enfeksiyonu olasılığı)
• Kolda ilerleyen uyuşma, güçsüzlük ya da kas erimesi
• Açıklanamayan kilo kaybı, gece terlemesi ve istirahatte geçmeyen ağrı

Tedavi yaklaşımı

Tedavi, ağrının kaynağına göre planlanır; bu nedenle önce doğru tanı gerekir. Omuz ağrılarının büyük bölümünde ilk adım cerrahi dışı yöntemlerdir:

• Aktivite düzenlemesi: Ağrıyı artıran hareketlere kısa süre ara vermek; ancak omzu tamamen hareketsiz bırakmamak. Uzun süre askıda tutulan omuzda hareket kısıtlılığı gelişebilir.
• Egzersiz ve fizik tedavi: Hareket açıklığını koruyan, rotator manşet ve kürek kemiği kaslarını güçlendiren egzersizler kişiye göre planlanır.
• İlaç tedavisi: Ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar yalnızca hekim önerisiyle kullanılır.
• Kortizon enjeksiyonu: Seçilmiş durumlarda ağrıyı azaltmak ve egzersize olanak tanımak için düşünülebilir; sık tekrarı tendon dokusu açısından dikkat gerektirir.

Tam kat tendon yırtıklarında, özellikle genç ve aktif kişilerde ya da travma sonrası ani güç kaybında, ayrıca uygun tedaviye rağmen ilerleyen yakınmalarda ortopedi ve cerrahi görüşü alınır.

Muayenehanede, öykü, muayene ve görüntüleme bulguları birlikte değerlendirildikten sonra proloterapi, PRP-CGF ya da nöralterapi gibi uygulamalar, uygun görülen kişilerde seçenekler arasında ele alınabilir. Bu uygulamalar mevcut tıbbi tedavinin yerine geçmez; hekim değerlendirmesiyle destekleyici olarak planlanır ve yanıt kişiden kişiye değişir.

Egzersize nasıl başlanır?

Omuz egzersizleri genellikle ağrıyı belirgin artırmayan, sarkaç hareketi gibi yerçekiminden yararlanan hafif hareketlerle başlar. Ardından duvarda parmaklarla yukarı tırmanma, sopa yardımıyla kolu kaldırma gibi hareket açıklığını koruyan çalışmalar eklenir. Ağrı azaldıkça lastik bantla iç ve dış rotasyon egzersizleri ve kürek kemiğini sabitleyen kasların güçlendirilmesi programa girer.

Egzersiz sırasında hafif bir gerginlik hissi olağandır; ancak egzersizden sonra saatlerce süren ya da geceyi bozan ağrı, programın fazla geldiğini gösterebilir. Hangi hareketlerin uygun olduğu tanıya göre değişir: Donuk omuzda germe öne çıkarken, tendon yırtığında yüklenme daha dikkatli planlanır. Bu yüzden internetten bulunan rastgele programlar yerine muayene sonrası belirlenen egzersizler tercih edilmelidir.

Günlük hayatta dikkat edilecekler

• Üst raflara uzanmak yerine basamak kullanın; sık kullandığınız eşyaları göğüs hizasına alın.
• Ağır poşetleri tek kolla ve kol uzanmış hâlde taşımayın; yükü iki tarafa bölün, gövdeye yakın tutun.
• Masa başında omuzlarınızı kulaklara doğru kaldırmadan, dirsekleriniz destekli çalışın.
• Ağrıyan tarafın üzerine yatmamaya çalışın; sırtüstü yatarken kolun altına ince bir yastık koymak rahatlatabilir.
• Ağrı azaldığında egzersizi bırakmayın; kürek kemiği kaslarını güçlendirmek tekrarlama olasılığını azaltmaya yardımcı olur.

Omuz ağrınızın kaynağını netleştirmek için önce muayene, sonra karar. Randevu için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.