Omuz Sıkışma Sendromu

Omuz sıkışma sendromu, kolu yana ya da yukarı kaldırırken omzun dış ve ön yüzünde ortaya çıkan, belirli bir açıda belirginleşen ağrıyla kendini gösterir. Tıp dilinde subakromiyal sıkışma ya da "impingement" olarak da adlandırılır ve omuz ağrısının en sık nedenlerinden biridir. Kolu baş hizasının üzerinde sık kullananlarda, masa başı çalışıp öne kapanık duranlarda ve kırk yaş sonrasında daha sık görülür. Bu sayfada sıkışmanın nasıl oluştuğunu, belirtilerini ve muayene sonrasında konuşulan seçenekleri bulabilirsiniz.

Omuz sıkışma sendromu nedir?

Omzun tepesinde, kürek kemiğinin bir çıkıntısı olan akromiyon bulunur. Akromiyonun altında, kol kemiğinin başı ile arasında dar bir boşluk vardır. Bu boşluktan rotator manşet tendonları (özellikle supraspinatus tendonu) geçer; tendonların üzerinde ise sürtünmeyi azaltan sıvı dolu bir kese, yani bursa yer alır.

Kol yukarı kaldırıldıkça bu boşluk daralır. Tendonlar kalınlaştığında, bursa iltihaplandığında, akromiyonun altında kemik çıkıntısı geliştiğinde ya da omzu ve kürek kemiğini kontrol eden kaslar dengesiz çalıştığında, tendon ve bursa bu dar alanda tekrar tekrar sıkışır. Sonuçta tendonda tahriş, bursada iltihap (subakromiyal bursit) ve ağrı ortaya çıkar. Günümüzde bu tablonun yalnızca mekanik bir sıkışma olmadığı, tendonun yüklenmeye verdiği yanıtın da önemli rol oynadığı düşünülmektedir.

Belirtiler

• Kolu yana kaldırırken yaklaşık omuz hizası ile baş hizası arasındaki açıda artan, sonra yeniden azalan ağrı (ağrılı ark)
• Omzun dış yüzünde, bazen kolun üst kısmına doğru yayılan ağrı
• Ağrılı tarafa yatınca artan, uykudan uyandırabilen gece ağrısı
• Saç tarama, ceket giyme, üst rafa uzanma gibi hareketlerde zorlanma
• Kolu yukarı kaldırıp bir süre tutmada güçlük; zamanla hafif güç azalması

Belirgin güç kaybı ve kolu hiç kaldıramama, yalnızca sıkışmadan çok bir rotator manşet yırtığı açısından da değerlendirilmeyi gerektirir. Hareket kısıtlılığının pasif hareketlerde de sürmesi ise donuk omuz olasılığını akla getirir.

Nedenler ve risk etkenleri

• Boyacılık, raf dizme, sıva, montaj gibi kolların sık sık baş hizasının üzerinde kullanıldığı işler
• Yüzme, voleybol, tenis, atma sporları ve ağırlık çalışmalarında tekrarlayan yüklenme
• Öne kapanık duruş, yuvarlak omuz; kürek kemiğinin doğru pozisyonda durmaması
• Kürek kemiği çevresindeki ve rotator manşet kaslarındaki zayıflık ya da dengesizlik
• Yaşla birlikte tendonlarda oluşan değişiklikler
• Akromiyonun şekli ve akromiyoklaviküler eklemde kireçlenmeye bağlı kemik çıkıntıları

Tanı nasıl konur?

Tanı temel olarak öykü ve fizik muayeneyle konur. Hekim, ağrının hangi hareketle ve hangi açıda başladığını değerlendirir; tendonları zorlayan özel muayene testleri, kas gücü ölçümü ve hareket açıklığı kontrolü yapılır. Kürek kemiğinin hareketi, duruş ve boyun da muayeneye dahil edilir; çünkü boyun kaynaklı ağrılar omuz ağrısını taklit edebilir.

Röntgen, akromiyon şeklini, kemik çıkıntılarını ve tendonda kireç birikimini göstermek için istenebilir. Ultrason, tendon kalınlaşmasını, bursa iltihabını ve yırtık olup olmadığını değerlendirmede yararlıdır. Yırtık şüphesi güçlüyse ya da cerrahi bir girişim düşünülüyorsa emar (MR) gündeme gelir.

Ne zaman hemen hekime başvurulmalı?

• Bir düşme ya da ani zorlanma sonrasında kolu kaldıramama, belirgin güç kaybı
• Omuzda kızarıklık, ısı artışı, şişlik ve ateş
• Göğüs baskısı, nefes darlığı, terleme ile birlikte olan omuz ya da kol ağrısı (kalp kaynaklı olabilir; acil servise başvurulmalıdır)
• Kola yayılan uyuşma, karıncalanma ve elde güçsüzlük
• Uygun tedaviye rağmen haftalar içinde artan ağrı ya da kas erimesi

Tedavi yaklaşımı

Omuz sıkışma sendromunda ilk adım çoğunlukla cerrahi dışı yöntemlerdir ve tedavinin merkezinde egzersiz yer alır:

• Yüklenmenin düzenlenmesi: Ağrıyı artıran baş üstü hareketlere bir süre ara vermek ya da bunları azaltmak; kolu tamamen hareketsiz bırakmamak.
• Egzersiz programı: Rotator manşet kaslarını ve kürek kemiğini sabitleyen kasları güçlendiren, göğüs ön yüzündeki gergin kasları esneten egzersizler kademeli olarak uygulanır. Duruşun düzeltilmesi programın bir parçasıdır.
• Fizik tedavi: Ağrıyı azaltmaya yönelik uygulamalar egzersizle birlikte planlanabilir.
• İlaç tedavisi: Ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar hekim önerisiyle kısa süreli kullanılabilir.
• Kortizon enjeksiyonu: Ağrı egzersizi engelleyecek düzeydeyse, bursaya yapılan enjeksiyon seçilmiş durumlarda düşünülebilir; sık tekrarı tendon dokusu açısından önerilmez.

Egzersiz programı nasıl ilerler?

Program genellikle ağrıyı artırmayan hareket açıklığı çalışmaları ve kürek kemiğini geriye ve aşağıya doğru toplama egzersizleriyle başlar. Ardından kol gövdeye yakınken lastik bantla yapılan dışa ve içe çevirme hareketleri eklenir. Ağrı azaldıkça kolun daha yüksek açılarda kontrollü kullanılması ve günlük işlere ya da spora özgü hareketler çalışılır. Egzersiz sırasında hafif bir rahatsızlık kabul edilebilir; ertesi güne taşan belirgin ağrı ise yükün azaltılması gerektiğini gösterir.

Aylarca süren düzenli egzersiz ve tedaviye rağmen yakınmalar günlük yaşamı belirgin şekilde etkilemeye devam ediyorsa ya da eşlik eden bir yırtık varsa, artroskopik cerrahi seçenekleri için ortopedi görüşü alınabilir.

Muayenehanede, öykü, muayene ve görüntüleme bulguları birlikte değerlendirildikten sonra proloterapi, PRP-CGF ya da ozon uygulaması gibi uygulamalar, uygun görülen kişilerde egzersiz programına ek olarak seçenekler arasında ele alınabilir. Bu uygulamalar mevcut tıbbi tedavinin yerine geçmez; hekim değerlendirmesiyle destekleyici olarak planlanır ve yanıt kişiden kişiye değişir.

Günlük hayatta dikkat edilecekler

• Sık kullandığınız eşyaları omuz hizasının altına yerleştirin; yükseğe uzanmak için basamak kullanın.
• Baş üstü işleri kısa aralıklarla bölün; kolları uzun süre yukarıda tutmayın.
• Masa başında ekranı göz hizasına, klavyeyi dirsek hizasına alın; omuzlarınızı kulaklarınıza doğru kaldırmadan oturun.
• Spor yapıyorsanız antrenman yoğunluğunu ağrı kontrol altına alındıktan sonra kademeli artırın; ısınmayı ihmal etmeyin.
• Ağrı azaldığında egzersizleri bırakmayın; güçlendirme çalışmalarını haftada birkaç gün sürdürmek tekrarlama olasılığını azaltmaya yardımcı olur.

Omuz ağrısının diğer nedenleri hakkında genel bilgi için omuz ağrısı sayfasına bakabilirsiniz. Ağrınızın kaynağını netleştirmek için önce muayene, sonra karar; randevu için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.