Duruş Bozukluğu (Kamburluk)

Duruş bozukluğu (postür bozukluğu), vücudun ayakta dururken ve otururken alıştığı pozisyonun dengeli hâlden uzaklaşmasıdır. Günümüzde en sık görülen biçimi; başın öne uzandığı, omuzların öne düştüğü ve sırtın kamburlaştığı öne eğik duruştur. Uzun saatler masa başında çalışma, ekran ve telefon kullanımı bu duruşu kolaylaştırır. Duruş bozukluğu boyun, sırt ve bel ağrısına, baş ağrısına ve çabuk yorulmaya zemin hazırlayabilir. Bu sayfada duruş bozukluğunun nedenlerini, yapısal kamburluktan farkını ve düzeltmeye yönelik önerileri bulabilirsiniz.

Duruş bozukluğu nedir?

İyi bir duruşta, yandan bakıldığında kulak, omuz, kalça, diz ve ayak bileği yaklaşık olarak aynı çizgi üzerindedir. Bu hizalanma, başın ve gövdenin ağırlığının kaslar tarafından en az çabayla taşınmasını sağlar. Baş öne uzandıkça boyun ve sırt kaslarının taşıdığı yük artar; kaslar sürekli gerilir ve yorulur.

Uzun süre öne eğik durulduğunda bazı kaslar kısalır ve gerilir (göğüs kasları, boynun arka-üst kasları), bazıları ise zayıflar (derin boyun kasları, kürek kemiklerini geriye toplayan kaslar). Bu dengesizliğe zaman zaman üst çapraz sendrom adı verilir. Benzer bir dengesizlik kalça ve bel bölgesinde de oluşabilir; bel çukurluğu artar, karın ve kalça kasları zayıflar.

Duruşa bağlı kamburluk ile yapısal kamburluk farkı

Duruşa bağlı (postüral) kamburluk esnektir: Kişi dik durmaya çalıştığında ya da yüzüstü yattığında kamburluk belirgin şekilde azalır. Yapısal kamburluk ise sabittir; gençlerde omurların kama biçiminde gelişmesiyle oluşan Scheuermann hastalığı ya da ileri yaşta kemik erimesine bağlı omur çökmeleri bu gruba girer. Yapısal kamburluk, duruş egzersizlerinin yanında ayrı bir değerlendirme gerektirir. Omurganın yana eğriliği olan skolyoz da farklı bir durumdur.

Belirtiler

• Başın öne uzanmış, omuzların yuvarlak ve öne düşmüş görünmesi
• Ense ve omuz üstünde gerginlik, boyun tutulmasına yatkınlık
• Kürek kemikleri arasında yanma ya da künt sırt ağrısı
• Ensenin üst kısmından başlayıp başa yayılan gerilim tipi baş ağrıları
• Uzun süre oturduktan sonra bel ağrısı ve tutukluk
• Çabuk yorulma, derin nefes almakta kısıtlılık hissi

Nedenler ve risk etkenleri

• Uzun saatler masa başı çalışma, uygun olmayan sandalye ve ekran düzeni
• Telefon ve tablete başı öne eğerek uzun süre bakma
• Hareketsiz yaşam, zayıf sırt, karın ve kalça kasları
• Ağır ve tek omuzda taşınan çantalar
• Büyüme çağında hızlı boy uzaması; gençlerde boy uzunluğundan çekinerek öne eğik durma alışkanlığı
• Görme sorunları nedeniyle ekrana yaklaşma
• İleri yaşta kas gücünün azalması ve kemik erimesi

Tanı nasıl konur?

Değerlendirme, kişinin ayakta, otururken ve hareket ederken gözlenmesiyle başlar. Önden, yandan ve arkadan duruş incelenir; kas kısalıkları, kas gücü, omurganın esnekliği ve kamburluğun dik durmakla düzelip düzelmediği kontrol edilir. Çalışma ortamı ve günlük alışkanlıklar ayrıntılı sorgulanır.

Duruşa bağlı kamburlukta görüntüleme çoğu zaman gerekmez. Kamburluk sabitse, gençlerde belirgin ve ağrılıysa, ileri yaşta boy kısalması eşlik ediyorsa ya da omurga eğriliğinden şüpheleniliyorsa grafi istenir. Kemik erimesi şüphesinde kemik yoğunluğu ölçümü yapılabilir.

Ne zaman hekime başvurulmalı?

• Kamburluğun dik durmaya çalışınca düzelmemesi ya da giderek artması
• İleri yaşta belirgin boy kısalması ve ani başlayan sırt ağrısı (omur çökme kırığı olabilir)
• Gençlerde sırtta belirgin, sert ve ağrılı kamburluk
• Kollarda ya da bacaklarda uyuşma, güçsüzlük, yürümede dengesizlik
• Gece uyandıran, istirahatle geçmeyen ağrı; ateş ya da açıklanamayan kilo kaybı

Tedavi yaklaşımı

Duruşa bağlı bozukluklarda temel yaklaşım, kas dengesini yeniden kurmak ve günlük alışkanlıkları düzenlemektir. Duruş, birkaç günde değil, haftalar ve aylar içinde düzenli çalışmayla değişir.

• Egzersiz: Derin boyun kaslarını güçlendiren çene içe çekme hareketleri; kürek kemiklerini geriye ve aşağıya toplayan kasların güçlendirilmesi; göğüs kaslarının esnetilmesi; karın ve kalça kaslarının çalıştırılması
• Fizik tedavi: Ağrılı dönemde rahatlatıcı uygulamalar, manuel terapi ve kişiye özel duruş eğitimi
• Ergonomi: Çalışma ortamının yeniden düzenlenmesi, düzenli mola alışkanlığı
• İlaç tedavisi: Ağrılı dönemlerde hekim önerisiyle kısa süreli kullanım
• Genel aktivite: Yüzme, pilates, yoga gibi vücut farkındalığını artıran etkinlikler

Duruş korseleri kısa süreli hatırlatıcı olarak kullanılabilir; ancak uzun süreli kullanım kasların görevini üstlenerek zayıflamalarına yol açabileceğinden tek başına önerilmez. Yapısal kamburlukta tedavi, altta yatan nedene göre ilgili uzmanlıklarla birlikte planlanır.

Muayenehanede, duruşa bağlı boyun, omuz ve sırt kaslarındaki gerginlik ve tetik noktalar için nöralterapi, akupunktur ya da hacamat gibi uygulamalar, muayene bulgularına göre egzersiz programına destek olarak seçenekler arasında değerlendirilebilir. Bu uygulamalar duruşu tek başına değiştirmez; asıl belirleyici olan düzenli egzersiz ve alışkanlık değişikliğidir.

Günlük hayatta dikkat edilecekler

• Ekranın üst kenarını göz hizasına, klavyeyi dirsek hizasına getirin; ayaklarınız yere tam bassın.
• Telefonu göz hizasına kaldırarak kullanın; uzun mesajlaşmalarda ara verin.
• “30 dakika kuralı”: Yarım saatte bir kalkın, omuzlarınızı geriye doğru açın ve birkaç adım atın.
• Sırt çantasını iki omza takın ve askılarını sırta yakın olacak şekilde ayarlayın.
• Gün içinde duvara sırtınızı yaslayarak baş, kürek kemikleri ve kalçanın duvara değdiği hizayı birkaç kez hissedin.
• Çocuklarda ekran süresini sınırlayın ve açık havada hareketi teşvik edin.

Duruşu değiştirmek bir alışkanlığı değiştirmek gibidir: İlk haftalarda dik durmak yorucu gelebilir. Kısa ama sık tekrarlar, uzun ve seyrek egzersizlerden daha kalıcı bir fark yaratır.

Duruş bozukluğu ve buna eşlik eden ağrıların değerlendirilmesi için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.