Sakroiliak Eklem Ağrısı

Sakroiliak eklem ağrısı, belin alt ucunda, kuyruk sokumu kemiği (sakrum) ile leğen kemiğinin birleştiği eklemden kaynaklanan ağrıdır. Kişiler genellikle ağrıyı kalçanın üst-arka kısmında, kemerin hemen altında parmakla gösterir. Ağrı kalçaya, kasığa ve uyluğun arkasına yayılabildiği için sıklıkla bel fıtığı ya da siyatikle karışır. Bu sayfada sakroiliak eklem ağrısının belirtilerini, nedenlerini ve nasıl değerlendirildiğini bulabilirsiniz.

Sakroiliak eklem nedir?

Sağda ve solda birer tane bulunan sakroiliak eklemler, omurganın yükünü leğen kemiğine ve oradan bacaklara aktarır. Güçlü bağlarla sarılı oldukları için hareket açıklıkları çok azdır; daha çok bir amortisör gibi çalışırlar. Bu eklemlerdeki aşırı hareket, kısıtlılık, kireçlenme ya da iltihaplanma ağrıya yol açabilir.

Sakroiliak eklem ağrısı iki ana grupta ele alınır: Mekanik nedenlere bağlı ağrı (zorlanma, gebelik, bacak boyu farkı, aşınma) ve iltihabi nedenlere bağlı ağrı (sakroiliit). İkinci grup romatizmal hastalıklarla ilişkili olabildiğinden ayrımı önemlidir.

Belirtiler

• Kalçanın üst-arka kısmında, genellikle tek tarafta, belin en alt seviyesinin altında hissedilen ağrı
• Kalçaya, kasığa ve uyluğun arka yüzüne yayılım; çoğunlukla dizin altına inmez
• Uzun oturma, oturduktan kalkma, merdiven çıkma, tek bacak üzerinde durma ve ağrılı tarafa yatmakla artış
• Araçtan inerken ya da yatakta dönerken keskin ağrı
• İltihabi tipte: genç yaşta başlayan, sabahları yarım saatten uzun süren tutukluk, gecenin ikinci yarısında uyandıran ve hareketle hafifleyen ağrı

Nedenler ve risk etkenleri

• Gebelik ve doğum: Hormonların etkisiyle bağların gevşemesi ve artan yük
• Travma: Kalçanın üzerine düşme, merdivenden boşlukta basma, trafik kazası
• Tekrarlayan zorlanma: Koşu, tek taraflı yüklenen sporlar, ağır kaldırma
• Yürüyüş ve dizilim farklılıkları: Bacak boyu farkı, skolyoz, kalça ya da diz sorunlarına bağlı aksama
• Bel ameliyatları: Özellikle belin alt seviyelerine yapılan sabitleme (füzyon) sonrası eklem üzerindeki yük artabilir
• İltihabi romatizmal hastalıklar: Ankilozan spondilit ve aksiyel spondiloartrit başta olmak üzere, sedef hastalığı ya da iltihabi bağırsak hastalığıyla ilişkili durumlar

Tanı nasıl konur?

Muayenede ağrının yeri, eklem üzerine basmakla hassasiyet ve sakroiliak eklemi zorlayan bir dizi provokasyon testi değerlendirilir. Bu testlerin birkaçının birlikte ağrıyı tekrarlaması tanıyı destekler. Bel omurları, faset eklemler ve kalça eklemi de muayene edilir; çünkü bu bölgelerin ağrısı benzer yerde hissedilebilir.

Mekanik ağrıda grafi çoğu zaman normal olabilir. İltihabi bir neden düşünülüyorsa sakroiliak eklem emarı, sedimantasyon ve CRP gibi iltihap belirteçleri, gerekirse HLA-B27 gibi genetik tahliller istenir ve romatoloji görüşü alınır. Algoloji uzmanları tanıyı desteklemek için görüntüleme eşliğinde eklem içine uyuşturucu ilaçla test enjeksiyonu yapabilir.

Ne zaman hemen hekime başvurulmalı?

• Ağrıya ateş, titreme ve genel durumda bozulma eşlik ediyorsa (eklem enfeksiyonu nadir ama önemlidir)
• Düşme ya da kaza sonrası kalça-bel bölgesinde şiddetli ağrı, yük verememe
• Kemik erimesi olan ileri yaştaki kişide ani başlayan sakrum ağrısı (yetmezlik kırığı olabilir)
• İdrar-dışkı kontrolünde bozulma, bacaklarda güç kaybı, apış arasında uyuşma
• Açıklanamayan kilo kaybı ya da kanser öyküsü

Tedavi yaklaşımı

Tedavi, ağrının mekanik mi yoksa iltihabi mi olduğuna göre şekillenir. İltihabi sakroiliitte tedavi romatoloji uzmanıyla birlikte planlanır ve ilaç tedavisi ön plandadır; düzenli egzersiz bu grupta da temel taşlardan biridir.

Mekanik sakroiliak eklem ağrısında genel seçenekler şunlardır:

• Egzersiz: Kalça ve gövde kaslarını (özellikle kalça yan kasları ve derin karın kasları) güçlendiren, leğen kemiğini dengeleyen program
• Fizik tedavi: Manuel terapi, ağrıyı azaltmaya yönelik uygulamalar, yürüyüş analizi
• Destekler: Gebelikte ya da bağ gevşekliğinde kısa süreli pelvik kemer kullanımı; bacak boyu farkında tabanlık
• İlaç tedavisi: Hekim önerisiyle kısa süreli ağrı kesiciler

Uygun tedaviye rağmen süren ağrıda algoloji alanında eklem içi enjeksiyon ya da eklem sinirlerine yönelik girişimler; seçilmiş az sayıda kişide ise cerrahi sabitleme değerlendirilebilir.

Muayenehanede, sakroiliak eklemi saran bağlardaki gevşeklik ya da zorlanma düşünülen kişilerde proloterapi ya da PRP, kas ve yumuşak doku kaynaklı eşlik eden ağrılarda ise nöralterapi gibi uygulamalar, muayene bulgularına göre seçenekler arasında değerlendirilebilir. Bu uygulamalar egzersiz programının yerine geçmez; hekim değerlendirmesiyle destekleyici olarak planlanır.

Günlük hayatta dikkat edilecekler

• Uzun süre bacak bacak üstüne atarak ya da ağırlığı tek kalçaya vererek oturmaktan kaçının.
• Araçtan inerken iki bacağınızı birlikte döndürüp öyle kalkın.
• Ayakta beklerken ağırlığı iki bacağa eşit dağıtın; tek bacak üzerinde uzun süre durmayın.
• Yan yatarken dizlerinizin arasına yastık koymak eklemi rahatlatabilir.
• Gebelikte ve doğum sonrasında egzersize, hekiminizin önerisiyle kademeli başlayın.

Sakroiliak eklem ağrısı çoğu zaman tek bir nedenden değil, kalça kaslarının zayıflığı, yürüyüş biçimi ve günlük yüklenmelerin birleşiminden kaynaklanır. Bu nedenle değerlendirmede yalnızca eklemin kendisine değil; kalça, diz ve ayak dizilimine, ayakkabı seçimine ve yapılan işin türüne de bakılır. Egzersiz programına ağrı azaldıktan sonra da devam etmek, yakınmaların tekrarlama olasılığını azaltmaya yardımcı olabilir.

Kalçanızın üst-arka kısmındaki ağrının kaynağını netleştirmek için iletişim sayfasından muayene randevusu alabilirsiniz.